Skip Navigation LinksHome Page > Proje 2: Gediz Nehir Havza Yönetim Planı

GEDİZ NEHİR HAVZA YÖNETİM PLANININ HAZIRLANMASI PROJESİ

ü  Başlangıç Tarihi: 11 Temmuz 2016

 

ü  Proje Yürütücüsü: TÜBİTAK-MAM

 

ü  Projenin Hedefi: Gediz Havzasındaki tüm sular için çevresel hedeflere ulaşılmasıdır.

ü  Proje bütçesi: 3.125.000 TL (KDV hariç)

ü  Proje süresi: 2 yıl (2016-2018)

   AMAÇ VE KAPSAM

Giderek artan dünya nüfusu ve buna paralel olarak artan farklı sektörlerdeki su talebi, su kaynakları üzerinde ciddi baskılar oluşturmaktadır. Sürdürülebilir olmayan su yönetimi ve uygulamaları doğal hidrolojik döngülerin kırılmasına sebep olmaktadır. Su stratejik bir kaynak olarak karşımıza çıkmaktadır. Bütüncül havza yönetimi su ve toprak kaynaklarının sürdürülebilir kullanımını teşvik ederek, su ekosistemlerinin ve bunlara bağlı diğer ekosistemlerin korunması, iyileştirilmesi ve olası tahribatların önlenmesini hedeflemektedir. Bu bağlamda tabii kaynakların yönetiminde havza ölçeği esas alınmaktadır.  Türkiye’deki 25 hidrolojik havza ve alt havzalarından oluşan sistemin yönetimi, ülkemizin sürdürülebilir kalkınmasının önemli bileşenlerinden birini oluşturmaktadır.

Avrupa Birliği’nde su kaynaklarının korunması ve yönetimine ilişkin mevzuat önemli bir yer tutmaktadır. Bu alanda yirmiyi aşkın direktif bulunmaktadır. Bu direktiflerden en önemlisi, su yönetimi ile ilgili Birlik politikasının çerçevesini oluşturan, 22 Aralık 2000 tarihli 2000/60/EC sayılı Avrupa Birliği (AB) Su Çerçeve Direktifi’dir (SÇD) (Abay, 2008). SÇD’nin temel yapısını direktif hedeflerine ulaşmada temel araç olarak ortaya konulan bütüncül havza yönetimi oluşturmaktadır. Bütüncül havza yönetimi, farklı sektörlerin ve kaynak kullanıcılarının bir arada düşünülmesine, tehdit ve olanakların uzun vadeli değerlendirilmesine, havza içindeki bir alana yapılan müdahalenin olumlu ve olumsuz etkilerin izlenilmesine olanak sağlar. Buna göre, havzalarda; iç sular, geçiş suları ve kıyı suları belirlenerek yönetimleri havza bazında sürdürülmelidir. SÇD, tüm sularda “iyi su” durumuna ulaşmayı amaçlamaktadır.

Ülkemizin sürdürülebilir kalkınmasının en önemli bileşenlerinden biri olan su kaynaklarının havzalar bazında yönetimi ve SÇD’nin gerekliliklerinin yerine getirilmesi maksadıyla yürütülen çalışmaların en önemlilerinden biri olan havza koruma eylem planlarının hazırlanması çalışmalarıdır. Bu çalışmalar, 04.07.2011 tarih ve 27984 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman ve Su İşleri Bakanlığı’nın (OSİB) Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (645 sayılı KHK) doğrultusunda yapılmaktadır. Bu kapsamda, öncelikli olarak belirlenen 11 havzada “Havza Koruma Eylem Planlarının Hazırlanması Projesi” 2010 yılında TÜBİTAK MAM tarafından yapılmış olup akabinde, 9 havzada “Havza Koruma Eylem Planlarının Hazırlanması”, 5 havzada “Havza Koruma Eylem Planlarının Güncellemesi” işi 2013 yılında tamamlanmıştır.

Bakanlık tarafından ‘’Su Havzalarının Korunması ve Yönetim Planlarının Hazırlanması Hakkında Yönetmelik’’ 17 Ekim 2012 tarihli ve 28444 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yönetmelik’in yürürlüğe girmesi ile, AB Çevre Faslı kapanış kriterlerinden Su Çerçeve Direktifinin uyumlaştırılmasına yönelik hüküm yerine getirilmiştir. Yönetmeliğin amacı, yüzeysel sular ve yeraltı sularının bütüncül bir yaklaşımla miktar, fiziksel, kimyasal ve ekolojik açıdan korunması ve su havzaları yönetim planlarının hazırlanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir. Havza Yönetim Heyetlerinin Teşekkülü, Görevleri, Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ 18 Haziran 2013 tarihli ve 28681 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olup, 25 havzada 26 Havza Yönetim Heyeti teşkil edilmiştir. Su Yönetimi Koordinasyon Kurulu (SYKK), 20 Mart 2012 tarih ve 28239 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 2012/17 sayılı Başbakanlık Genelgesi uyarınca; su kaynaklarının bütüncül havza yönetimi anlayışı çerçevesinde korunması için gereken tedbirleri belirlemek, etkili bir su yönetimi için sektörler arası koordinasyonu, işbirliğini ve su yatırımlarının hızlandırılmasını sağlamak, ulusal ve uluslararası belgelerde yer alan hedeflerin gerçekleştirilmesi için strateji, plan ve politika geliştirmek, havza planlarında kamu kurum ve kuruluşlarınca yerine getirilmesi gereken hususların uygulanmasını değerlendirmek, üst düzeyde koordinasyonu ve işbirliğini sağlamak üzere kurulmuştur.

Bakanlık tarafından, ülkemiz su havzalarının doğal kaynaklarının korunması, geliştirilmesi ve sürdürülebilir kullanımı ile ilgili uzun vadeli kararlara ve yatırım programlarına rehberlik sağlamak, toplumumuzun havzaların ekolojik, ekonomik ve sosyal fayda ve hizmetleri ile ilgili ihtiyaç ve beklentilerinin yeterli düzeyde ve sürdürülebilir olarak karşılanması için yapılacak çalışmalara ortak bir yol göstermek maksadıyla 2014–2023 dönemi stratejisini yansıtan Ulusal Havza Yönetim Stratejisi yayımlanmıştır.

Gediz Havzası Nehir Havza Yönetim Planının Hazırlanması Projesi T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Su Yönetimi Genel Müdürlüğü tarafından TÜBİTAK MAM Çevre ve Temiz Üretim Enstitüsünden 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 3 (e) bendi kapsamında Danışmanlık Hizmeti Alımı yoluyla 11 Temmuz 2016 tarihinde resmi olarak başlatılmıştır.

Projenin amacı Gediz Havzası’nda denizler hariç, kıyı suları dahil olmak üzere yerüstü suları ve yeraltı sularının bütüncül bir yaklaşımla korunması ve planlanmasına yönelik Gediz Havzası Nehir Havza Yönetim Planının hazırlanmasıdır.

Su Havzalarının Korunması ve Yönetim Planlarının Hazırlanması Hakkında Yönetmelik kapsamında, su havzasındaki su kaynaklarının ve canlı hayatının korunması, geliştirilmesi ve bozulmamasının sağlaması amacıyla su kaynakları için sürdürülebilir bir koruma-kullanma dengesi gözetilerek havzanın bütünü esas alınarak Nehir Havzası Yönetim Planlarının hazırlanması gerekmektedir. Bu gereklilik ile; su kaynaklarının daha fazla tahrip olması engellenecek, iyileştirilmesi sağlanabilecek ve sürdürülebilir su kullanımını gerçekleştirilebilecektir. Aynı zamanda sucul ekosistemler ileri düzeyde korunabilecek ve iyileştirilebilecektir. Buna ek olarak yeraltı sularında kirliliğin azaltılması ve daha fazla kirlenmesinin engellenmesi sağlanabilecek, taşkın ve kuraklığın etkileri azaltılabilecektir.

Her havzadaki tüm su ile ilgili kurumların SÇD için gereken tüm aktivite ve kararları yerine getirmek amacı ile işbirliği yapması gerekmektedir. Bu kapsamda birçok analizin yapılması gerekmektedir. Bu analizler beklenen durum ve çevresel hedefler (ulaşılmak istenen durum) arasındaki boşlukların değerlendirilmesini sağlayacaktır.

Su kaynaklarının mevcut su kalitesinin iyileştirilmesi ve korunması maksadıyla, öncelikle havzayı karakterize eden bütün unsurların (akım, kalite, meteorolojik, hidrolojik, jeolojik unsurlar ile sektörel bazda su kullanımları, arazi kullanımı, erozyon konuları) birbirleriyle ilişkilerinin tanımlandığı ve sonrasında koruma-kullanma dengesi çerçevesinde kısa, orta ve uzun vadeli koruma ilkelerinin belirlendiği bir eylem planına ihtiyaç duyulmaktadır.

Yukarıda belirtilen iyileşmelerin gerçekleşebilmesi için NHYP’nın SÇD kapsamında aşağıdaki adımları kapsayacak şekilde hazırlanması gerekmektedir.  Gediz Havzası NHYP kapsamında da bu çalışmalar yapılacaktır.

NHYP unsurları aşağıda sıralanmaktadır:

1. Nehir havzasının karakterizasyonu;

2. İnsan aktivitelerinin önemli baskı ve etkilerinin özeti;

3. Miktar ve kalite yönetimi açısından sıcak noktaların belirlenmesi

4. İzleme çalışmalarının gerçekleştirilmesi;

5. Çevresel hedeflerin belirlenmesi;

6. Ekonomik analiz;

7. Önlemler programının oluşturulması;

8. Kamuoyu bilgilendirilmesi ve danışılması ölçeğinin ve sonuçlarının özeti;

9. Nehir Havza Yönetim Planının Oluşturulması.